maart 2010

Reportage mede mogelijk gemaakt door Avéro Achmea

IJsbreken, wat een klus!
Rijkswaterstaat (RWS) is verantwoordelijk om de aan- en toeverwegen op het water open te houden zodat goederen, die per schip worden vervoerd, op tijd de plaats van bestemming kunnen bereiken. Dat is voor de hand liggend; om het daadwerkelijk ook te doen is een heel ander verhaal.

in colonne door het ijs

Februari 2010, ’s morgens, 06.30 uur, hartstikke koud, donker, slecht zicht en een drukte van belang als zeven ijsbrekers zich melden bij de Prinses Margrietsluis in Lemmer. Eén van de brekers is de Jan van Arkel Sr. een sleep- en duwboot met een speciale boeg om het ijs te lijf te gaan en die zich tussen de andere brekers wurmt om een goede positie te verwerven teneinde binnen een kwartiertje met acht tot negen binnenvaartschepen in colonne het IJsselmeer op te varen.

vrije doorgang voor de binnenvaart

Dirk-Jelle Hakvoort (familie van de Hakvoorts in Monnickendam die bekend zijn van het bouwen van luxe jachten van minimaal € 70 miljoen) is de kapitein van de van Arkel en bestudeert de weerberichten, de richting en vooral de snelheid van de wind. “Wij varen redelijk dicht langs de Westkust van Flevoland en bij Westelijke wind komt al het ijs van het IJsselmeer onze kant op. Dat willen we niet hebben want eenmaal gevangen in een dik pak ijs van rond de 40 tot 50 cm ijs kunnen we het wel vergeten. Het naar het Oosten drijvende ijs neemt ons domweg mee naar het ondiepe gedeelte van de kust hetgeen dan het einde van het verhaal is”.

een grote ijsplaat breken

Om 07.00 uur verlaat de colonne de sluis in Lemmer en gaat in eerste instantie met een slakkegangentje van 6 km. p/uur richting het grote water.Op de brug staan twee vertegenwoodigers van RWS, beiden eveneens in het bezit van alle vaarpapieren en brevetten, die toezicht houden op de gang van zaken en uiteindelijk de beslissing nemen, uiteraard in nauwe samenwerking met de andere bemanningsleden, of er zal worden gevaren dan wel gestopt of ergens midden op het IJsselmeer zal worden omgedraaid. Allemaal op basis van de constante stroom van informatie over de ijstoestand, weer, windrichting en snelheid.  Een afweging tussen commercie, de goederen moeten op tijd op de plaats van bestemming komen, en de veiligheid.

Maar hoe men het ook wendt of keert, de veiligheid is altijd prioriteit uno. Op de brug is het een konstante kakafonie van radioberichten tussen de RWS, andere ijsbrekers en de binnenvaartschepen die als een lange sliert brave hondjes achter de ijsbreker varen. Soms wordt er van de aanvankelijk koers afgeweken omdat er zich een enorme ijsplaat van enkele miljoenen tonnen heeft gevormd die men per definitie wil vermijden. Soms wordt er langzamer gevaren om het dikker ijs ter plaatse te breken en dat weer is er sprake van vol gas omdat er even wat open water is.
Ook kunnen de ambtenaren van RWS aan boord besluiten om terug te gaan naar de zogenaamde “Intensieve scheepvaarbegeleiding” hetgeen zoveel wil zeggen dat de binnenvaartschepen niet meer in colonne hoeven te varen maar dat er altijd een ijsbreker in de buurt is om op te treden wanneer er sprake is van toch ineens dik ijs.
De overgang naar deze wijze van varen kan alleen van RWS komen maar wel altijd in samenspraak met de kapiteins van de andere ijsbrekers. Inmiddels zijn er maar liefst 1.000 schepen op deze manier naar en van Lelystad gevaren en het eind is nog niet in zicht. Het ging, en gaat nog steeds, om honderden miljoenen euro’s hetgeen de verantwoordelijkheid van RWS wel heel duidelijk maakt.

Tekst en foto”: John Assmann