januari 2010

Onderkoeling.
We zijn nu in de winter en straks het voorjaar, tijden waarbij het water kouder en kouder wordt wat overigens in een aantal gevallen de echte watersporter niet kan tegenhouden het water op te gaan.

Op het moment dat januari achter de rug is en het eerste zonnetje zich weer gedurende enige uren laat zien, staan de watersporters alweer te trappelen om in het bootje te klimmen. Velen voor de “tigste” keer, anderen voor de eerste maal. Voor de laatste categorie wil ik in herinnering roepen de potentiële gevaren van onderkoeling.

Onderkoeling is het verlies van warmte aan de omgeving, bijv. water. De snelheid waarmee dat kan gebeuren is kan zo hoog zijn dat het lichaam geen kans ziet het verlies van lichaamswarmte met dezelfde snelheid aan te vullen. Ergo: de lichaamstemperatuur neemt af en de fysische gevolgen kunnen levensbedreigend zijn.

Vlak na de winter en in het vroege voorjaar is de watertemperatuur nog laag, de zon heeft nog onvoldoende gelegenheid gehad het water op te warmen en wanneer de mens vervolgens in het water terecht komt, zal dat ogenblikkelijk tot repercussies kunnen leiden en wel met een snelheid die zeer hoog kan liggen.
Indicatief is de volgende grafiek.

Benoemd is watertemperatuur van respectievelijk: 4, 7 en 15°C
Rood: zonder zwemvest
Groen: met zwemvest

Mocht iemand in het water geraken dan doen zich de volgende fysiologische veranderingen voor:
Het lichaam verliest warmte door:
- straling = afgifte warmte aan de omgeving
- verdamping = het vocht op het lichaam verdampt en dat kost warmte dat het lichaam moet leveren
- geleiding = afgifte warmte van de ene op de andere stof
- stroming = warmteuitwisseling tussen twee stoffen waarvan één vloeibaar.

Bedenk dat het lichaam in water 20 maal sneller warmte verliest dan aan de wal.

De fysiologische verschijnselen bij een lichaam in het water zijn de volgende:
37,0° :  rillen
35,0°:   intens rillen
32,0°:   spreken en denken moeilijk
30,0°:   verstijving spieren, beginnend geheugenverlies, niet helder kunnen denken
29,0°:   geen werkelijkheidsbesef, geen kontakt met omgeving, lage ademhaling
27,0°:   bewusteloosheid
25,0°:   intrede van de dood.

Op de grafiek is een verschil gemaakt van de overlevingskans met en zonder zwemvest; zoals te zien is met een zwemvest de kans van overleven aanmerkelijk groter, vaak > 100%.
In de grafiek is ook meegenomen een horizontale rode lijn beginnend bij 27°.
Indien bewusteloos maar als de drenkeling is uitgerust met een zwemvest, is er altijd nog een kansje op redding, zonder zwemvest echter verdrinkt de onfortuinlijke man of vrouw want bij bewusteloosheid heeft de drenkeling niet het besef meer te gaan zwemmen. Zwemmen trouwens is een verkeerde wijze van “warm blijven”. De inspanning is hoog en de benodigde energie kan het lichaam in de koude omgeving niet leveren en daardoor verliest het nog sneller aan warmte.

John Assmann